Nieuws
Agenda

Onderzoeksprogramma van EZ en STW voor eiwitinnovaties van start

Met het honoreren van vijf onderzoeksprojecten, met een totaal budget van ruim 3 miljoen euro, is het “Wetenschappelijk en toepassingsgericht onderzoeksprogramma Eiwitinnovatie” van start gegaan. Het programma wordt gezamenlijk gefinancierd door het ministerie van Economische Zaken en Technologiestichting STW en door STW uitgevoerd. Het maakt deel uit van het “Programma Innovaties in Eiwitketens” (PIEK) van het ministerie van EZ. De vijf gehonoreerde projecten worden alle door Wageningen Universiteit uitgevoerd. Delen van het onderzoek worden uitbesteed bij de onderzoeksinstituten van Wageningen UR, RIKILT Wageningen UR en TNO-Zeist. De projecten betreffen het ontwikkelen van innovatieve methoden om eiwitten te winnen uit plantaardige materialen, microalgen en insecten om te helpen voorzien in de toenemende behoefte aan voedsel voor mens en vee. Bij de projecten zijn in totaal veertien bedrijven betrokken. Zij nemen ruim tien procent van de kosten van het programma voor hun rekening.

Door de gestage groei van de wereldbevolking en de toenemende welvaart in de opkomende economieën stijgt de consumptie van vlees, vis en andere dierlijke eiwitten. De huidige productie en consumptie van dierlijke eiwitten is inefficiënt en pleegt een grote aanslag op ruimte, water, milieu en biodiversiteit. Bovendien worden de plantaardige eiwitten niet goed benut. Zonder veranderingen kan het ecosysteem de eiwitbehoefte niet blijven leveren. In de nota “Duurzaam voedsel” uit 2009 formuleerde de minister van EZ haar visie op de verduurzaming van productie en consumptie van voedsel en de rol van consumenten en producenten daarbij. Doel was de transitie naar een duurzame en efficiënte productie en consumptie van eiwitten in te zetten en op termijn een aanmerkelijke bijdrage te leveren aan de mondiale voedselzekerheid en een krachtig ecosysteem. Een verkenning van belangrijke potentiële doorbraken en hoe deze praktisch toepasbaar te maken heeft geleid tot het opzetten van het programma “Wetenschappelijk en toepassingsgericht onderzoeksprogramma Eiwitinnovatie”. Via een open call zijn wetenschappelijke voorstellen opgeroepen.

De gehonoreerde projecten

Progress – Proteins from green sources for use in both food and fish feed, hoofdaanvrager prof.dr.ir. Harry Gruppen, Wageningen University & Research centre (Wageningen UR), mede-aanvrager dr.ir. Johan Schrama (Wageningen UR)

Doel van het project is te onderzoeken hoe eiwitten voor menselijke voeding en visvoer te winnen uit groene bronnen die er in Nederland in overvloed zijn maar die voor dit doel nauwelijks worden gebruikt. Als model gaan de onderzoekers het eiwit rubisco (het bij de fotosynthese betrokken enzym in de groene delen van de plant) uit loof van suikerbieten, gras en algen isoleren, ontdoen van vervuiling en testen op visvoer  en op technisch-functionele eigenschappen in producten als emulsies (denk aan mayonaise), schuim en gelen.

In2Food – Production and valorisation of high quality proteins from insects, hoofdaanvrager prof.dr.ir. Tiny van Boekel (Wageningen UR), mede-aanvragers dr.ir. Catriona Lakemond, dr.ir. Jean-Paul Vincken, dr.ir. Joop van Loon en dr. Verena Eisner-Schadler (allen Wageningen UR)

De voedings- en voerindustrie is meer en meer geïnteresseerd in alternatieve eiwitbronnen. Insecten, met een eiwitconcentratie van 30 – 70 % op drooggewichtbasis, vormen een aantrekkelijke optie, ook vanuit het oogpunt van circulaire economie. Daarvoor moeten insecten wel op een kosteneffectieve manier gekweekt kunnen worden, moet de kweek hoogwaardige eiwitproducten opleveren en moeten die eiwitten op een voor de consument aantrekkelijke manier verwerkt kunnen worden. Het doel van dit project is de vereiste doorbraken te realiseren om de ontwikkelingen op deze aspecten te versnellen. Als modelsysteem wordt de meelworm onderzocht.

GreenProtein – Isolation of hydrophobic proteins from green plant materials, aanvrager prof.dr.ir. Remko Boom (Wageningen UR)

Het winnen van het eiwit rubisco (zie ook het project Progress) wordt algemeen gezien als een optie voor eiwitproductie uit groen materiaal. Maar naast de kwantiteit (hoeveelheid eiwitten) is de kwaliteit (wat kan je ermee) misschien nog wel belangrijker. Er is veel minder aandacht voor de aan celmembranen gebonden eiwitten die in het loof van suikerbieten en in plantenstengels (beide afval bij landbouw) net zoveel voorkomen als rubisco. In theorie zouden deze eiwitten tot wel 39% van de vleesconsumptie in Nederland kunnen vervangen. Het extraheren en isoleren van deze eiwitten is nu nog erg lastig, en gaat sterk ten koste van de kwaliteit van de eiwitten. Dat is jammer, want die membraangebonden eiwitten hebben erg interessante eigenschappen. Dit project zal dan ook die eiwitten zodanig gaan winnen, dat de kwaliteit daarvan intact blijft, en ze kunnen worden gebruikt voor hoogwaardige, gezonde en lekker voeding.

LEAP – Increasing the utilization of low value leaves by use of new protein extraction methods, hoofdaanvrager prof.dr.ir. Johan Sanders (Wageningen UR), mede-aanvrager dr.ir. Marinus van Krimpen (Wageningen UR)

Dit project richt zich op het ontwikkelen van nieuwe, duurzame en liefst ook kleinschalige technologie om bladeiwitten ongeschonden te winnen uit drie belangrijke soorten relatief laagwaardige biomassaresten: maaisel van plantsoen- en bermgrassen (in Europa), groene theebladeren (in Azië) en cassave- en sorghumbladeren (in Afrika). Vervolgens gaan de onderzoekers de functionele eigenschappen van de eiwitten bestuderen en de voedingswaarde testen in modelsystemen voor menselijke en dierlijke spijsvertering.

ALGAEPRO4YOU – Extraction and fractionation of functional proteins from microalgae for potential application in the feed of food industry, hoofdaanvrager dr.ir. Marian Vermuë (Wageningen UR), mede-aanvragers dr. Michel Eppink en prof.dr.ir. Rene Wijffels (beiden Wageningen UR)

Microalgen worden beschouwd als een veelbelovende duurzame bron voor het produceren van eiwitten voor voer en voeding. Eiwit in algen bestaat voor zo’n 50% uit water-oplosbaar rubisco en heeft prima voedingswaarde en gunstige eigenschappen voor toepassing als emulgator of schuimstabilisator in de levensmiddelenindustrie. Het eiwit moeten kosteneffectief op zo’n manier uit de algen worden vrijgemaakt, dat het intact blijft en zijn technisch-functionele eigenschappen behoudt. Bovendien moet de techniek op industriële schaal toepasbaar zijn. Daarvoor zijn nieuwe technieken nodig die in dit project ontwikkeld en toegepast gaan worden.

Voor meer informatie:  http://www.stw.nl/nl/content/onderzoeksprogramma-van-ez-en-stw-voor-eiwitinnovaties-van-start