Nieuws
Agenda

Tussen Gouden Bergen en Groene Business

Om een scherper zicht te krijgen op de kansen en belemmeringen voor de transitie naar een bio-based economie in Nederland en Europa, hebben TNO en het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS) een systeemverkenning uitgevoerd. Deze verkenning vertrekt vanuit trends en ontwikkelingen .in de wereld en kijkt vervolgens naar de consequenties voor Europa en Nederland. Dit ‘van buiten naar binnen’ perspectief contrasteert met veel andere analyses die doorgaans vertrekken vanuit de kansen voor bio-based processen en producten en vooral ingaan op de ‘gewenste’ maatschappelijke context.

Gekeken is enerzijds naar globale maatschappelijke trends en anderzijds naar specifieke sleutelactiviteiten binnen het Nederlandse innovatiesysteem. De verkenning gaat met deze benadering niet alleen in op de mondiale en Europese context, maar analyseert ook op systematische wijze de sterkten en zwakten binnen het Nederlandse innovatiesysteem.

Robuuste trends

De trendanalyse laat zien dat een groot aantal trends en ontwikkelingen direct of indirect de ontwikkeling van de bio-based economie beïnvloedt. Een belangrijk deel van die trends is de komende jaren robuust: de groei van de wereldbevolking, een wereldwijde toename van de vraag naar grondstoffen, energie, voedsel en water, toenemende aandacht voor grondstofefficiëntie, recycling van reststromen en materiaalketenbeheer bij bedrijven, stijgend milieubewustzijn van consumenten. Deze robuuste trends bieden duidelijke kansen voor de ontwikkeling van een economie gebaseerd op vernieuwbare grondstoffen. Maar zonder aanvullende prikkels zijn deze trends onvoldoende krachtig om de bio-based economie aan te kunnen jagen en breed te kunnen uitrollen.

Europa dreigt op achterstand te komen

In geopolitiek opzicht zal de relatieve machtsverschuiving naar opkomende 0economieën in Oost- en Zuidoost Azië de komende decennia verder doorzetten. Deze opkomende economieën fungeren nu al als een magneet voor westerse investeringen. Toonaangevende westerse bedrijven zullen de komende jaren hun investeringen in de productiecapaciteit én de R&Dcapaciteit van onder meer China en India verder versterken. In geopolitiek opzicht zal de relatieve machtsverschuiving naar opkomende economieën in Oost- en Zuidoost Azië de komende decennia verder doorzetten. Deze opkomende economieën fungeren nu al als een magneet voor westerse investeringen. Toonaangevende westerse bedrijven zullen de komende jaren hun investeringen in de productiecapaciteit én de R&Dcapaciteit van onder meer China en India verder versterken.

In Nederland en Europa blijven de uitgaven aan R&D de komende jaren relatief achter, zeker in het MKB. Europa dreigt op achterstand te komen wanneer de opkomende economieën fors gaan investeren in de chemie en life sciences en andere gebieden die vitaal zijn voor de ontwikkeling van een bio-based economie. Daar komt bij een sterke maatschappelijke weerstand in Europa en Nederland tegen een van de sleuteltechnologieën voor de bio-based economie, genetische modificatie van gewassen. Europese regelgeving op dit gebied is in vergelijking met bijvoorbeeld de Verenigde Staten en China, zeer restrictief. Bovendien hebben overheden en bedrijven te maken met onzekerheden die tot verlamming kunnen leiden. Zolang bijvoorbeeld onvoldoende duidelijk is welke waardeketens haalbaar en kansrijk zijn is het voor bedrijven niet eenvoudig goede investeringsbeslissingen te nemen. En zolang de overheid nog onvoldoende helder heeft onder welke voorwaarden de kansen van een bio-based economie te verzilveren en de eventuele risico’s te beperken zijn, is het verleidelijk nog even af te wachten. Met als risico dat kansrijke toekomstperspectieven te laat worden vertaald in duurzame business.

Lees meer in het rapport:Tussen Gouden Bergen en Groene Business